მინდა გაგიზიაროთ ჩემი გულისტკივიული ინფორმაციული ტექნოლოგიების სფეროში არსებული ქართული ტექნიკური ტერმინოლოგიის შესახებ რომელმაც ბოლო კვირების მანძილზე არცთუ ცოტა დრო წამართვა და შეიძლება ითქვას ჩემი მცდელობები მთელი რიგი ტერმინებისა თუ ფრაზების ქართულად თარგმნასთან დაკავშირებით სრული კრახით დასრულდა.
პრობლემა თავისთავად რთულია და ერთის მხრივ შესაძლებელია რომ ამ პრობლემას ჩემი მხრიდან ქართულის არასათანადო ცოდნაც ამძაფრებს… მაგრამ… ეგება ვინმემ მიმითითოს ავტორიტეტულ წყაროზე ან ჯგუფზე ვინც ამ ტერმინების თარგმნით არის დაკავებული? კი ვიცი რომ ითარგმნება მთელი რიგი პროგრამული პაკეტები არსებობს გაქართულების ჯგუფები და ა.შ. მაგრამ მოდით რეალურად შევხედოთ პრობლემას. ერთია როდესაც თარგმნი “checkbox” – ს და მას არქმევ თოლიას(ჩემთვის სრულიად წარმოუდგენელი თარგმანია და ალბათ შინაგანად ვერასოდეს დავძლევ ბარიერს და ვერ გამოვიყენებ ამ ტერმინს), მაგრამ, მეორეა როდესაც უნდა თარგმნო ამ სფეროში დამკვიდრებული ისეთი სიტყვები და ფრაზები რომლებსაც განსაკუთრებული მნიშნველობა აქვთ შეძენილი კონტექსტიდან გამომდინარე.
ქვემოთ ჩამოვწერ ჩემის აზრით პრობლემურ სიტყებსა და ფრაზებს და ძალიან მოხარული ვიქნები თუ მცირედიც მაინც დამეხმარებით მათ თარგმნაში.
ჩემს შემთხვევაში პირველი და ყველაზე მნიშნველოვანი ფრაზა რის თარგმნასაც რამდენიმე წელია ვცდილობ და ვერაფრით ვერ მოვახერხე არის Content Management System(CMS). CMS – ის თარგმნა რამდენჯერმე ვთხოვე ქართულის ჩემზე გაცილებით უკეთ მცოდნე პიროვნებებს… თუმცა რა შედეგი მივიღე? არაფერი! და რატომ? პირველ რიგში Content – ის თარგმანის სავარაუდო ვარიანტებია “შინაარსი, შიგთავსი, არსი და ა.შ.” როგორც არ უნდა ვუტრიალოთ ამ სიტყვის ასეთი თარგმანი აბსოლუტურად არაფერს არ გვაძლევს, და რატომ? იმიტომ რომ კონკრეტულად “Content Management System” – ის კონტექსტში ეს სიტყვა მოიცავს გაცილებით მეტს ვიდრე უბრალოდ შინაარსს, კერძოდ კი კონტენტი ეს არის კომპლექსური მონაცემის ტიპი რომელსაც გააჩნია აზრი(meaning) და კონტექსტი. პირობით მაგალითად რომ განვიხილოთ ამ ბლოგის პოსტები, აღმოვაჩენთ რომ თითეულ ბლოგ პოსტს გარდა თავად პოსტისა გააჩნია სხვადასხვა ატრიბუტები(სათაური, გამოქვეყნების დრო, კატეგორა/კატეგორიები(შეიძლება განვიხილოთ როგორც კონტექსტი), ავტორი და ა.შ. გამომდინარე აქედან ბლოგ პოსტი ზოგადად არის სპეციფიური კონტენტის ტიპი. ახლა ისმის კითხვა შესაძლებელია რომ ცალკეულ ბლოგ პოსტს ვუწოდოთ მარტივად შინაარსი ან შიგთავსი? არ ვიცი მე პირადად ვერანაირ ასოცირებას ვერ ვახერხებ კონტენტთან… თუ ვცდები შემისწორედ ამით ძალიან გამახარებთ…
და რა მოხდება თუ წერისას ან საუბრისას უბრალოდ გამოვიყენებთ ფრაზას “კონტენტის მენეჯმენტის სისტემა”? რა დაშავდება ამითი? ხომ არ ჯობია თარგმნის ნაცვლად თამამად გამოვიყენოთ ასეთი პრობლემური სიტყვები/ფრაზები რომლებმაც ინდუსტრიაში გარკვეული გავრცელება ჰპოვა და სპეციფიური დატვირთავა შეიძინა? თუ ამ საკითხთან დაკავშირებით გაგიჩნდებათ პროტესტის გრძნობა, აბა მითხარით როგორ გადათარგმნით “Enterprise Java Beans(EJB)”? არა მითხრას ვინმემ? ვთარგმნოთ პირდაპირ? და იცით რას მივიღებთ?
Enterprise Java Beans(EJB) – საწარმოო ყავის მარცვლები აი ვინმემ მითხრას ახლა რა შუაშია საწარმოო ყავის მარცვლები?
თუ წინა ორი მაგალითი არ არის საკმარისი აბა სცადეთ თარგმნოთ “widget“, ძალიან მაინტერესებს როგორ უნდა ითარგმნოს ეს სიტყვა რომელიც ვების კონტექსტში შეიძლება განვმარტოთ როგორც – Interactive mini application that delivers content and functionality to the user. თუმცა კონტექსტიდან გამომდინარე ვიჯეტს სხვა განმარტებებიც გააჩნია…
მოკლედ ეს არის ის მცირედი რაც დღეს შემიძლია ვთქვა, თუმცა შეძლებისდაგვარად შევეცდები უფრო მეტი დავწერო ამ საკითხის ირგვლივ. იმედი მაქვს ამ ტკივილს გარკვეული რჩევებით გამიქარწყლებთ 